Shogi là gì? Hướng dẫn chơi cờ Shogi chi tiết, dễ hiểu nhất

Shogi là gì? Hướng dẫn chơi cờ Shogi chi tiết, dễ hiểu nhất
Shogi là gì? Hướng dẫn chơi cờ Shogi chi tiết, dễ hiểu nhất

Như chúng ta đã biết, “Cầm, kỳ, thi, họa” vốn là thú vui tao nhã của người xưa. Trong đó, chỉ có cờ là phải phân thắng bại. Với lối chơi độc đáo, Shogi của đất nước Nhật Bản đã trở thành môn cờ được nhiều người yêu thích. Nếu đang muốn tìm hiểu về trò chơi này, bạn hãy tham khảo ngay bài viết sau đây nhé. 1bigaustria.com sẽ hướng dẫn bạn cách chơi Shogi chi tiết nhất.

Tìm hiểu về cờ Shogi

Trước khi muốn biết cách chơi Shogi chuẩn, chúng ta cần tìm hiểu sơ lược về môn cờ này. Những thông tin về nguồn gốc, bàn cờ, quân cờ, cách xếp bàn cờ và số lượng người chơi sẽ được phân tích trong phần bài sau.

Cờ Shogi là gì?

Trong tiếng Nhật, Shogi nghĩa là “Tượng kỳ” hay “Cờ tướng“. Trò chơi này được đánh giá là khá giống với cờ tướng hay cờ vua. Bên cạnh cái tên Shogi, nó còn được gọi là cờ tướng Nhật Bản hoặc cờ Nhật Bản.

Cờ Shogi bắt nguồn từ trò Saturanga của Ấn Độ. Điểm độc đáo của bộ môn cờ này đó là luật thả quân. Nghĩa là các quân cờ đã bị bắt có thể trở lại bàn cờ với tư cách là lính của người đã bắt nó. Mục tiêu chính của trò chơi này là bắt quân vua của đối phương, tương tự như cờ vua.

Trong tiếng Nhật, Shogi nghĩa là “Tượng kỳ” hay “Cờ tướng“.
Trong tiếng Nhật, Shogi nghĩa là “Tượng kỳ” hay “Cờ tướng“.

Theo như cuốn Nichureki, cờ Shogi ra đời vào khoảng thế kỷ XII tại xứ củ sâm. Lúc bấy giờ, Shogi vẫn áp dụng luật chơi nguyên thủy, chưa có luật Thả quân. Mãi đến thế kỷ thứ XVI thì luật Thả quân mới được áp dụng.

Bàn cờ Shogi

Bàn cờ Shogi có thể là hình chữ nhật, cũng có thể là hình vuông. Nó không có quy định cụ thể về hình dạng. Kích thước bàn cờ là 9*9 ô vuông. Vậy nên, bàn cờ Shogi có tất cả 81 ô.

Bàn cờ này thường được làm bằng gỗ. Khác với cờ vua, các ô trong bàn cờ không phân màu sắc. Trên bàn cờ Shogi, chúng ta có 3 hàng ở bên mình gọi là “sân nhà“. Còn 3 hàng còn lại bên kia được gọi là “sân địch“.

Các quân cờ Shogi

Về hình dáng, quân cờ Shogi có hình ngũ giác, giống như hình cái nêm. Những quân cờ này thường được làm bằng gỗ với kích thước như nhau.

Để phân biệt, mỗi quân cờ sẽ có tên bên trên, được ghi bằng mực đen. Phía dưới quân cờ được ghi bằng mực đỏ. Mỗi khi được phong cấp, mặt đỏ sẽ được lật lên làm hiệu.

Hai phe có thiết kế quân cờ là như nhau về hình dạng cũng như màu sắc. Vậy nên để phân biệt, người ta sẽ dựa vào hướng chỉ của quân cờ.

Về hình dáng, quân cờ Shogi có hình ngũ giác, giống như hình cái nêm.
Về hình dáng, quân cờ Shogi có hình ngũ giác, giống như hình cái nêm.

Khi bắt đầu ván cờ Shogi, mỗi bên sẽ có 20 quân cờ với số lượng như sau:

  • Vua: 1 quân
  • Xe: 1 quân
  • Tượng: 1 quân
  • Tướng vàng: 2 quân
  • Tướng bạc: 2 quân
  • Mã: 2 quân
  • Hương xa: 2 quân
  • Tốt: 9 quân

Học chơi cờ shogi – Sắp xếp bàn cờ Shogi chuẩn

Cách xếp bàn cờ Shogi là thông tin cơ bản bạn cần nắm khi học cách chơi Shogi. Với 20 quân cờ ban đầu, người ta sẽ sắp xếp bàn cờ như sau:

  • Ở hàng cuối cùng, sát mép bàn cờ: Những quân cờ được xếp đối xứng với nhau. Trong đó, ở trung tâm là quân Vua. Từ ngoài vào trong, thứ tự các quân cờ lần lượt là: Hương xa > Mã > Tướng bạc > Tướng vàng.
  • Hàng thứ 2 với 2 quân cờ đó là:
    • Quân Tượng nằm bên trái người chơi, ở trên Quân Mã trái
    • Quân Xe nằm phía bên phải người chơi, ở trên Quân Mã phải
  • Hàng thứ 3: Gồm 9 quân Tốt
Học chơi cờ shogi - Sắp xếp bàn cờ Shogi chuẩn
Cách chơi cờ shogi – Sắp xếp bàn cờ Shogi chuẩn

Số người tham gia và thời gian chơi 1 ván

Tương tự như nhiều bộ môn cờ khác, một ván Shogi sẽ có 2 người tham gia. Mỗi ván đấu thường diễn ra trong vòng 1 tiếng. Thế nhưng, với các người chơi Shogi chuyên nghiệp, mỗi ván có thể kéo dài từ 8-16 tiếng. Nếu bạn chơi cờ nhanh, mỗi ván đấu chỉ diễn ra trong khoảng 20 phút.

Hướng dẫn chơi cờ Shogi trong đi quân và bắt quân

Muốn học cách chơi Shogi, bạn phải nắm được cách di chuyển và bắt quân mỗi quân cờ. Khả năng này của mỗi quân cờ là hoàn toàn khác nhau, cụ thể:

  • Quân Vua: Mỗi lần di chuyển, Vua có thể di chuyển/ăn quân 1 ô theo mọi hướng.
  • Tướng Vàng: Mỗi lần, quân này có thể đi được 1 ô về mọi hướng (tổng 6 cách đi), trừ 2 nước đi chéo về sau. Tướng Vàng không thể phong cấp.
  • Tướng Bạc: Mỗi lần, tướng Bạc đi được 1 ô theo 4 đường chéo và 1 ô tiến về phía trước (tổng 5 cách đi). Một khi đã được phong cấp, tướng Bạc có thể di chuyển như Tướng vàng.
  • Tượng: Quân cờ này có khả năng di chuyển theo 4 đường chéo bao nhiêu ô tùy ý. Miễn sao không bị chặn quân. Khi đã được phong cấp, Tượng có khả năng đi như Vua
  • Xe: Quân Xe có khả năng đi ngang/dọc bao nhiêu ô tùy ý, miễn là không bị chặn. Khi đã được phong cấp, quân Xe có thể đi như Xe hoặc Vua.
  • : Quân Mã trong Shogi có cách đi tương tự như Mã trong cờ vua – đi theo hình chữ L. Thế nhưng, Mã chỉ tiến lên đằng trước (2 cách đi) và có thể nhảy qua các quân khác. Quân Mã sẽ được phong cấp khi đến hàng 8 hoặc 9. Khi đã được phong cấp, Mã có thể di chuyển như Tướng vàng.
  • Hương xa: Quân cờ này chỉ có thể di chuyển theo chiều dọc, đi lên phía trước. Khi đã được phong cấp, Hương xa có thể di chuyển như Tướng vàng.
  • Tốt: Quân Tốt chỉ có thể đi thẳng 1 ô về phía trước. Khi đã được phong cấp, quân Tốt có thể di chuyển như Tướng vàng.
Hướng dẫn chơi cờ Shogi trong đi quân và bắt quân
Hướng dẫn chơi cờ Shogi trong đi quân và bắt quân

Cách chơi Shogi chi tiết

Cờ Shogi cách chơi không quá phức tạp. Nếu bạn biết cách chơi cờ vua thì Shogi có cách chơi tương tự như thế. Để phân tích kỹ hơn, chúng ta cùng khám phá phần bài sau đây.

Thiết lập bàn chơi

Bước vào một ván Shogi, mỗi người chơi sẽ được phát 20 quân cờ. Người chơi xếp cờ của mình đúng như luật đã hướng dẫn ở trên. Đầu nhọn quân cờ hướng về đối thủ, mặt đen lật ngửa.

Để phân biệt, hai người chơi một bên được gọi là Trắng, một bên là Đen hay.Sente và Gote. Khái niệm này đơn thuần là phân biệt hai phe chứ không phải dựa vào màu cờ.

Bắt đầu ván chơi

Luật chơi Shogi quy định, quân Đen được đi trước, sau đó mới đến quân Trắng. Cứ đánh lần lượt, xen kẽ như vậy cho đến khi phân thắng bại. Trước mỗi nước đi, người chơi cần suy nghĩ cẩn thận. Trong quá trình chơi, bạn sẽ được “Đi quân”, “Thả quân” và “Phong cấp”  dựa theo những luật dưới đây:

Luật ăn quân

Tương tự như cờ vua, các quân cờ Shogi có thể loại bỏ quân cờ đối phương hay “ăn quân”. Chỉ cần chúng di chuyển đến ô mà ở đó có quân cờ đối phương đang đứng. Tất nhiên, bạn phải di chuyển đúng luật thì mới ăn được quân của đối thủ.

Tương tự như cờ vua, các quân cờ Shogi có thể loại bỏ quân cờ đối phương hay "ăn quân".
Tương tự như cờ vua, các quân cờ Shogi có thể loại bỏ quân cờ đối phương hay “ăn quân”.

Luật Thả quân

Trong bộ môn cờ tướng Nhật Bản, luật Thả quân chính là nét độc đáo làm nên sự hấp dẫn cho Shogi. Luật này được hiểu như sau: Khi đến lượt của mình, thay vì di chuyển quân như bình thường thì người chơi có thể đưa một quân cờ bất kỳ, đã bị ăn trước đó của đối phương vào một ô trống trên bàn cờ. Bây giờ, quân cờ này thuộc quyền sở hữu của bạn.

Khi thả quân, người chơi không được ăn quân cờ của đối thủ. Quân cờ này cũng không được phong cấp ngay nếu như bạn đặt nó ở vùng phong cấp. Chỉ khi thực hiện những nước đi tiếp theo, việc ăn và phong cấp mới được thực hiện như bình thường.

Những quân cờ được thả cần có khả năng thực hiện nước đi hợp lệ ở những lần tiếp theo. Vậy nên, người chơi không được thả các quân Tốt, Hương xa và Mã trên hàng xa nhất (vì chúng không thể di chuyển tiến). Ngoài ra, quân Mã cũng không được đặt trên hàng 8.

Trong cách chơi Shogi nói chung và luật thả quân nói riêng, quân Tốt cần đảm bảo những nguyên tắc sau:

  • Người chơi không được thả quân tốt trên cùng một cột dọc cùng với một quân Tốt khác chưa được phong cấp cùng một bên. Điều này có nghĩa là nếu cả 5 quân Tốt chưa được phong cấp trên các cột thì bạn không được phép thả quân Tốt nào.
  • Người chơi có thể thả Tốt để tạo thành thế Chiếu Vua, tuy nhiên không được quyền chiếu hết. Các quân Tốt còn lại vẫn được Chiếu hết.

Luật phong cấp

Trong cách chơi Shogi, vùng phong cấp chính là 3 hàng cuối cùng phía bên trên bàn cờ. Tức là vùng đặt quân ban đầu của đối thủ. Bất cứ quân cờ nào đi qua vùng Phong cấp thì nó có thể được Phong cấp. Điều này tùy thuộc vào việc người chơi có muốn hay không.

Trong cách chơi Shogi, vùng phong cấp chính là 3 hàng cuối cùng phía bên trên bàn cờ.
Trong cách chơi Shogi, vùng phong cấp chính là 3 hàng cuối cùng phía bên trên bàn cờ.

Nếu người chơi muốn Phong cấp, quân cờ sẽ được lật mặt Đỏ lên làm dấu, đồng thời thể hiện giá trị mới. Lúc này, quân cờ sẽ có khả năng di chuyển theo cấp mới của mình. Thế nhưng nếu bị bắt quân, các quân cờ này sẽ quay trở lại dạng ban đầu của chúng.

Chiếu và chiếu hết

Khi một người chơi đi 1 nước cờ và ở lượt đi tiếp theo, họ có thể ăn Vua của đối phương thì nước đi này được gọi là “chiếu Vua“. Như vậy, nếu vua không có nước đi nào thoát khỏi tình thế nguy hiểm này thì ván cờ Shogi sẽ kết thúc ở lượt tiếp theo.

Khi bị chiếu, người chơi cần di chuyển quân Vua đi chỗ khác. Cũng có thể sử dụng những quân cờ khác che cho Vua, giúp vua không bị ăn. Còn nếu người chơi rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan” thì nước đi đó gọi là “Chiếu hết” và người chiếu sẽ là người thắng.

Kết thúc ván cờ

Trong cách chơi Shogi quy định, người nào bắt được vua đối phương, người đó sẽ thắng. Trong hầu hết các ván cờ, nếu nhạn thấy mình không thể cứu vãn được tình thế, người chơi sẽ tự nhận thua. Luật chơi cờ vua Nhật Bản cũng quy định một kỳ thủ có thể bị xử thua nếu chơi Shogi phạm quy.

Để ván cờ kết thúc ở thế hòa, chúng ta thường rơi vào 2 trường hợp như sau:

  • Lặp lại nước đi: Nếu như người chơi lặp đi lặp lại 4 lần một nước cờ thì nó sẽ không được tính. Bên cạnh đó, thế cờ còn bị coi là giống nhau khi thế cờ trên bàn và quân cờ trong bàn tay giống nhau. Tuy vậy, thế cờ này không được là thế chiếu Vua. Nếu người chơi chiếu lặp 4 lần sẽ bị xử thua ngay tức khắc.
  • Song vua cùng tồn tại: Khi Vua của mỗi bên cùng đi vào vùng phong cấp của mình, đồng thời cả 2 đều không thể ăn thêm quân hoặc chiếu hết đối phương. Lúc này, bạn hãy tính điểm các quân của từng bên để tìm ra người chiến thắng, cụ thể:
    • Quân Xe hoặc quân Tượng được tính 5 điểm.
    • Các quân cờ Shogi khác trừ Vua được tính 1 điểm (dù chúng đã phong cấp thì vẫn được tính như quân thường).
    • Người chơi nào có ít hơn 24 điểm sẽ bị xử thua. Nếu cả hai người đều ít hơn 24 điểm thì ván cờ đó không được tính, bị hủy.
Trong cách chơi Shogi quy định, người nào bắt được vua đối phương, người đó sẽ thắng.
Trong cách chơi Shogi quy định, người nào bắt được vua đối phương, người đó sẽ thắng.

Trên đây là bài viết hướng dẫn cách chơi Shogi cơ bản và dễ hiểu nhất cho tân thủ. Cờ tướng Nhật Bản là một trò chơi thú vị mà bất cứ ai cũng nên thử, vậy nên bạn đừng bỏ qua nhé! Nếu như muốn tìm hiểu thêm nhiều thông tin khác về game, hãy truy cập vào website 1bigaustria.com thường xuyên bạn nhé!

Xem thêm: